در روزگاری که تهران هنوز چهرهای روستایی داشت و خودروها در خیابانهای خلوتش جولان میدادند، پروژهای عظیم در حال شکلگیری بود؛ آزادراه تهران–کرج. ۷۰ سال پیش، با صرف هزینهای نزدیک به ۶۰ میلیون تومان، ساخت این شاهراه آغاز شد، بیآنکه کسی بداند نقطهی شروع آن دقیقاً کجاست. حالا، با مرور گزارش روزنامه اطلاعات در ۱۹ آبان ۱۳۴۳ و تماشای عکسهایی از آن دوران، میتوان رد پای نخستین گامهای توسعهی یکی از پرترددترین مسیرهای کشور را دنبال کرد.
۷۰ سال پیش در حالی که ساخت پروژه آزادراه تهران – کرج با هزینه نزدیک به ۶۰ میلیون تومان در میانهی ساخت بود، هنوز کسی از مبداء آن در حوالی تهران خبر نداشت.
روزنامهی اطلاعات ۱۹ آبان ۱۳۴۳ دربارهی این پروژه گزارشی منتشر کرد. گزارش را بخوانید و عکسهایی از ۷۰ سال پیش این آزادراه پرتردد این روزهای کشور ببینید.
در دههی ۱۳۴۰، تهران در حال پوستاندازی بود؛ شهری که بهسرعت از بافت سنتی به چهرهای مدرن تغییر میکرد. در همین دوران، پروژهای بزرگ با هدف اتصال پایتخت به کرج آغاز شد: آزادراه تهران–کرج. این مسیر که امروز یکی از پرترددترین شاهراههای کشور است، در آن زمان با هزینهای نزدیک به ۶۰ میلیون تومان کلید خورد، بیآنکه حتی مبدأ دقیق آن مشخص باشد⁽¹⁾⁽²⁾.
تاریخچه ساخت
آغاز پروژه: سال ۱۳۴۳، در میانهی ساخت، روزنامه اطلاعات گزارشی منتشر کرد که نشان میداد هنوز محل شروع آزادراه در حوالی تهران مشخص نشده بود⁽¹⁾.
هزینه ساخت: برآورد اولیه حدود ۶۰ میلیون تومان بود؛ مبلغی هنگفت برای آن زمان که در قالب ۸ قطعهی جداگانه اجرا میشد، هر قطعه با هزینهای حدود ۶ میلیون تومان⁽³⁾.
طول مسیر: شاهراه کرج حدود ۴۱ کیلومتر طول دارد و در آن زمان یکی از نخستین پروژههای بزرگ راهسازی کشور محسوب میشد⁽³⁾.
تصاویر تاریخی
عکسهایی که از آن دوران باقی ماندهاند، تهران را با چهرهای متفاوت نشان میدهند: جادههایی خاکی، ماشینهای کلاسیک، و کارگرانی که با تجهیزات ابتدایی مشغول ساخت مسیر بودند. این تصاویر نهتنها سندی از تاریخ توسعهی شهریاند، بلکه نشاندهندهی جسارت و چشمانداز بلندمدت مدیران آن دوره هستند⁽¹⁾⁽²⁾.
تأثیرات امروزی
ترافیک روزانه: امروز این آزادراه یکی از شلوغترین مسیرهای کشور است و روزانه هزاران خودرو از آن عبور میکنند.
نقش اقتصادی: اتصال تهران به کرج، و در ادامه به استانهای غربی، نقش مهمی در توسعه صنعتی و اقتصادی منطقه داشته است.
چالشهای امروز: با افزایش جمعیت و خودروها، این مسیر نیازمند بازسازی، توسعه و مدیریت هوشمند ترافیک است.
جمعبندی
آزادراه تهران–کرج نهتنها یک پروژه عمرانی، بلکه نمادی از آغاز دوران مدرنسازی زیرساختهای ایران در دهه ۱۳۴۰ است. ساخت این مسیر با هزینهای سنگین و در شرایطی مبهم آغاز شد، اما امروز به یکی از حیاتیترین شریانهای حملونقل کشور تبدیل شده است. مرور تاریخچهی آن، از گزارش روزنامه اطلاعات تا تصاویر خاکخوردهی آن دوران، نشان میدهد که چگونه یک تصمیم عمرانی میتواند مسیر توسعهی شهری، صنعتی و اجتماعی را برای دههها رقم بزند.
این آزادراه، با همهی چالشهای امروز، یادآور جسارت، آیندهنگری و تلاش نسلهایی است که سنگبنای ایران مدرن را بنا نهادند.
